Wie rond januari of februari door Zuid-Korea reist, merkt dat er iets bijzonders op komst is. Treinen raken volgeboekt, op stations verschijnen reizigers met cadeaus en veel winkels en bedrijven passen hun openingstijden aan. Miljoenen Koreanen zijn onderweg naar hun familie. Het is Seollal (설날), het Koreaanse nieuwjaar volgens de traditionele maankalender en een van de belangrijkste feestperiodes van het jaar.
Voor veel families draait Seollal om samenkomen, eten en respect tonen voor oudere generaties. Tegelijk verandert de manier waarop het feest wordt gevierd. Sommige families houden vast aan uitgebreide rituelen, andere kiezen voor een informelere invulling of gebruiken de vrije dagen juist om op reis te gaan.
Seollal laat daardoor mooi zien hoe Korea omgaat met tradities: ze verdwijnen niet zomaar, maar krijgen steeds opnieuw betekenis.
Een nieuw jaar begint met familie
Seollal markeert het begin van een nieuw jaar volgens de traditionele Koreaanse kalender. Het feest valt meestal in januari of februari en Koreanen krijgen rond Seollal meerdere vrije dagen. Voor veel mensen betekent dat vooral één ding: naar huis.
Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Een groot deel van de bevolking woont en werkt in en rond Seoul en andere grote steden, terwijl ouders en grootouders elders kunnen wonen. Rond Seollal ontstaat daardoor een enorme binnenlandse reisbeweging. Treinkaartjes voor populaire verbindingen kunnen snel uitverkocht raken en op de snelwegen kan het bijzonder druk worden.
Eenmaal thuis staat de familie centraal. Mensen praten bij, eten samen en brengen tijd door met familieleden die ze door werk, studie en afstand soms weinig zien.
Daarmee vertelt Seollal ook iets over het moderne Zuid-Korea. Het land is sterk verstedelijkt en huishoudens zijn kleiner geworden, maar familiebanden blijven belangrijk. Juist tijdens Seollal worden die banden opnieuw zichtbaar.
Sebae: een diepe buiging voor het nieuwe jaar
Een van de bekendste gebruiken tijdens Seollal is sebae (세배). Jongere familieleden maken een formele, diepe buiging voor ouders, grootouders en andere oudere familieleden en wensen hen geluk en gezondheid in het nieuwe jaar.
De ouderen beantwoorden dat traditioneel met goede wensen en advies. Kinderen krijgen daarbij vaak sebaetdon (세뱃돈): geld voor het nieuwe jaar, meestal in een envelop of speciaal zakje. Voor kinderen is dat uiteraard een van de aantrekkelijkere kanten van Seollal.
Bij sommige families wordt voor deze gelegenheid hanbok gedragen. Dat betekent niet dat heel Korea tijdens Seollal in traditionele kleding rondloopt. In veel huishoudens is gewone kleding inmiddels net zo normaal.
Ook andere tradities verschillen sterk per familie. Sommige huishoudens voeren een ritueel voor overleden voorouders uit, terwijl andere families dat vereenvoudigen of helemaal niet doen. Religie, familiegeschiedenis, generatie en persoonlijke overtuiging spelen daarbij allemaal een rol.
Er bestaat dus niet één correcte manier waarop iedere Koreaan Seollal viert.
Waarom iedereen een jaar ouder wordt van tteokguk
Bij Seollal hoort eten en één gerecht heeft een bijzondere betekenis: tteokguk (떡국), een warme soep met dun gesneden rijstcakes.
De witte rijstcakes worden geassocieerd met een schoon en nieuw begin. Traditioneel symboliseert het eten van een kom tteokguk bovendien dat je een jaar ouder wordt. Koreanen kunnen daarom voor de grap aan iemand vragen hoeveel kommen tteokguk diegene heeft gegeten.
Dat betekent overigens niet meer dat Koreanen officieel op Seollal een jaar bij hun leeftijd optellen. Zuid-Korea stapte in 2023 voor officiële en juridische leeftijdsaanduidingen over op het internationale leeftijdenssysteem. De culturele associatie tussen Seollal, tteokguk en ouder worden is daarmee echter niet ineens verdwenen.
Naast tteokguk verschijnen afhankelijk van familie en regio allerlei andere gerechten op tafel. Denk aan jeon, hartige gebakken hapjes, verschillende namul, vleesgerechten en andere feestelijke gerechten.
Zoals vaker in Korea is eten hier veel meer dan alleen eten. Samen aan tafel gaan is een manier om familiebanden te bevestigen en tradities door te geven.
Traditie in een veranderend Korea
Het romantische beeld van Seollal is dat van meerdere generaties die gezellig samenkomen rond een tafel vol gerechten. De werkelijkheid is soms ingewikkelder.
De voorbereidingen kunnen veel werk betekenen en traditioneel kwam een groot deel daarvan bij vrouwen terecht. Ook de verwachting om naar de familie te reizen, cadeaus mee te nemen en verschillende familieverplichtingen na te komen, kan druk veroorzaken. In een samenleving waarin steeds meer mensen alleen wonen, later trouwen of bewust geen traditioneel gezinsleven kiezen, veranderen zulke verwachtingen. Daarom verandert ook Seollal.
Sommige families verdelen het werk anders of maken de maaltijd eenvoudiger. Rituelen worden ingekort. Restaurants en catering kunnen een deel van de voorbereiding overnemen. Andere Koreanen gebruiken de vrije periode voor een korte vakantie of kiezen ervoor niet ieder jaar het volledige familieprogramma te volgen.
Dat maakt Seollal niet noodzakelijk minder Koreaans. Het laat juist zien dat tradities alleen kunnen blijven bestaan wanneer mensen bepalen welke betekenis ze er in hun eigen tijd aan geven.
Meer dan Koreaans nieuwjaar
Voor bezoekers is Seollal een fascinerend moment om Korea te leren kennen, maar ook een periode om rekening mee te houden. Vervoer kan extreem druk zijn en musea, winkels, restaurants en andere voorzieningen kunnen aangepaste openingstijden hebben. Tegelijk worden op historische locaties en culturele plekken regelmatig speciale activiteiten rond traditionele gebruiken georganiseerd.
Wie alleen naar de ceremonies kijkt, mist echter een belangrijk deel van het verhaal.
Seollal gaat over respect voor oudere generaties en herinnering aan familie, maar ook over kinderen die uitkijken naar hun envelop met geld, lange autoritten, samen koken, familiediscussies en de vraag welke tradities nog bij het moderne leven passen. Misschien is juist dát zo kenmerkend voor Korea: eeuwenoude gebruiken bestaan er niet achter glas. Ze zitten midden in het dagelijks leven en veranderen mee met de mensen die ze vieren.
Seollal gaat daarom niet alleen over het begin van een nieuw jaar. Het laat zien hoe Korea zijn verleden meeneemt naar de toekomst.