Seollal

Wat is Seollal precies?

Seollal valt op de eerste dag van de eerste maand van de Koreaanse maankalender. Daardoor verschuift de datum op onze gregoriaanse kalender ieder jaar en valt het feest meestal in januari of februari. De Academy of Korean Studies beschrijft Seol als de eerste feestdag van het nieuwe jaar en wijst erop dat er al in bronnen uit de periode van de oude Koreaanse koninkrijken verwijzingen naar nieuwjaarsvieringen voorkomen.

De traditie is dus veel ouder dan het moderne Zuid-Korea. Door de eeuwen heen raakten rond de eerste dag van het nieuwe jaar allerlei gebruiken met elkaar verweven: rituelen voor voorouders, nieuwe kleding, speciale gerechten, bezoeken aan familie en spelletjes waarmee mensen samen het nieuwe jaar begonnen. Dat verklaart ook waarom het wat te eenvoudig is om Seollal alleen als het 'Koreaanse Chinese New Year' te omschrijven. Verschillende landen in Oost- en Zuidoost-Azië vieren een nieuwjaar dat gebaseerd is op verwante lunisolaire kalenders, maar ieder land heeft daar eigen tradities en betekenissen omheen ontwikkeld. In Korea heet het feest Seollal en horen daar specifiek Koreaanse gebruiken bij.

In 2027 valt Seollal op zondag 7 februari. Omdat de feestdag op een zondag valt, zorgt de Koreaanse feestdagenregeling dat de vrije periode wordt verlengd. Voor reizigers is dat geen onbelangrijk detail: rond Seollal behoren trein- en busverbindingen tussen Seoul en andere delen van het land tot de drukste van het jaar.

Familie keert terug naar huis

Misschien is er geen beeld dat beter bij modern Seollal past dan dat van volle treinstations en drukke snelwegen. Veel Koreanen wonen tegenwoordig voor studie of werk niet meer in de plaats waar hun ouders of grootouders wonen. Rond Seollal bewegen al die afzonderlijke levens tijdelijk weer naar elkaar toe. Dat maakt de reis naar huis zelf bijna onderdeel van de feestdag. Families die elkaar door werk, studie en afstand minder vaak zien, zitten weer samen aan tafel. Er wordt gegeten, bijgepraat en soms worden familieleden bezocht die men maar enkele keren per jaar ziet.

Daarmee krijgt ook jeong (정), de verbondenheid die door gedeelde tijd en ervaringen kan groeien, tijdens Seollal een herkenbare plaats. Familiebanden bestaan immers niet alleen uit warme momenten. Dezelfde familieleden kunnen elkaar liefhebben, zich aan elkaar ergeren, oude discussies opnieuw voeren en toch ieder jaar moeite doen om samen te komen. Juist die combinatie van geschiedenis, verplichting, vertrouwdheid en zorg maakt Seollal meer dan alleen een vrije dag.

Tegelijk verandert deze traditie. Zuid-Koreaanse gezinnen zijn kleiner geworden, steeds meer mensen wonen alleen en niet iedereen woont nog dicht bij de uitgebreide familie. Daardoor is ook het beeld van één grote familie die vanzelfsprekend ieder jaar in het ouderlijk huis bijeenkomt minder universeel dan vroeger.

Sebae: met een diepe buiging het nieuwe jaar beginnen

Een van de bekendste tradities van Seollal is sebae (세배), de formele nieuwjaarsgroet waarbij jongere familieleden een diepe traditionele buiging maken voor oudere familieleden. Daarbij klinkt vaak de nieuwjaarswens 새해 복 많이 받으세요 – saehae bok mani badeuseyo, vrij vertaald: 'Ik wens u veel geluk in het nieuwe jaar.' Ouderen beantwoorden de groet met goede wensen en advies, deokdam, en kinderen krijgen vaak sebaetdon (세뱃돈): geld als nieuwjaarsgeschenk. Korea.net beschrijft sebae, de goede wensen van ouderen en het geven van sebaetdon als enkele van de kenmerkende gebruiken van Seollal.

Voor kinderen is dat geld vanzelfsprekend een aantrekkelijk onderdeel van de feestdag, maar achter sebae zit een bredere betekenis. De buiging maakt zichtbaar hoe belangrijk leeftijd en familiepositie historisch binnen de Koreaanse samenleving zijn geweest. Respect voor ouders en ouderen kreeg vooral tijdens de Joseon-dynastie een sterke plaats binnen de confucianistische familieorde.

Dat betekent niet dat een moderne Koreaanse familie tijdens Seollal simpelweg een eeuwenoud Joseon-ritueel naspeelt. Tradities veranderen voortdurend. Toch maakt sebae zichtbaar hoe historische ideeën over familie, generaties en respect in aangepaste vorm kunnen blijven bestaan.

Tteokguk: een kom soep waarmee een nieuw jaar begint

Na alle geschiedenis en rituelen komt misschien wel het bekendste onderdeel van Seollal op tafel: tteokguk (떡국). Tteokguk is een soep met dun gesneden plakjes garaetteok, lange cilindervormige rijstcake. De Academy of Korean Studies beschrijft tteokguk als een van de karakteristieke gerechten van Seollal. Hoe oud het gebruik precies is, is niet met zekerheid vast te stellen, maar in bronnen uit de late Joseon-periode wordt de soep al genoemd als een belangrijk gerecht bij de nieuwjaarsviering.

Rond tteokguk is bovendien veel symboliek ontstaan. De witte rijstcake wordt verbonden met een schoon en nieuw begin, terwijl het eten van een kom traditioneel wordt geassocieerd met een jaar ouder worden. Vandaar de bekende grap dat je op Seollal pas echt een jaar ouder bent nadat je tteokguk hebt gegeten. De precieze bereiding verschilt per familie en regio. De plakjes rijstcake kunnen bijvoorbeeld in een heldere runderbouillon worden geserveerd en worden gecombineerd met ei, zeewier en andere garneringen. In noordelijker georiënteerde culinaire tradities komen ook varianten met dumplings voor. De Koreaanse encyclopedie noemt expliciet dat in noordelijke gebieden mandu aan tteokguk werd toegevoegd.

Daarmee vormt Seollal meteen een natuurlijke verbinding met K-Food. Een gerecht als tteokguk vertelt namelijk niet alleen iets over smaak, maar ook over seizoenen, familie en de symbolische betekenis die eten binnen Koreaanse feestdagen kan krijgen.

Charye en het herinneren van voorouders

Voor sommige families begint de ochtend van Seollal met charye (차례), een ritueel waarbij voorouders worden herdacht en voedsel als offergave wordt klaargezet. Familieleden betuigen respect aan eerdere generaties en eten daarna samen van het voedsel dat voor de ceremonie is bereid.

Het is verleidelijk om daar één vaststaand Koreaans ritueel van te maken, maar de praktijk is veel gevarieerder. Korea.net wijst er bijvoorbeeld op dat de samenstelling en opstelling van een charye-tafel per regio en huishouden kan verschillen. Tteokguk, fruit en drank behoren tot de gerechten die erop kunnen staan. Bovendien houdt tegenwoordig lang niet iedere Koreaanse familie een charye. Religieuze overtuigingen, familietradities, praktische omstandigheden en veranderende opvattingen spelen daarbij een rol. Sommige families voeren het ritueel uitgebreid uit, andere hebben het vereenvoudigd of zijn ermee gestopt.

Die verandering vertelt misschien net zoveel over Zuid-Korea als het ritueel zelf. Seollal laat namelijk zien hoe een moderne samenleving omgaat met tradities die generaties lang onderdeel van het familieleven zijn geweest. Niet iedere gewoonte verdwijnt wanneer een samenleving verandert; soms wordt zij kleiner, eenvoudiger of krijgt zij een andere betekenis.

De onzichtbare hoeveelheid werk achter de feesttafel

Juist rond charye en de uitgebreide familiemaaltijd zit ook een minder romantische kant van Seollal. Voor al dat eten moet immers worden ingekocht, voorbereid, gekookt, opgediend en later weer opgeruimd. Historisch kwam een groot deel van dat werk binnen veel families bij vrouwen terecht. Daardoor kon een feestdag die voor de ene persoon vooral stond voor thuiskomen en samen eten voor iemand anders dagen van voorbereiding betekenen.

De discussie daarover past bij bredere veranderingen in de Koreaanse samenleving. Rollen binnen gezinnen veranderen, jongere generaties kijken anders naar traditionele verwachtingen en steeds meer huishoudens zoeken naar een manier om Seollal te vieren die bij hun eigen leven past. Ook het kopen van kant-en-klare gerechten of het eenvoudiger maken van een charye-tafel past daarin. Korea.net meldde al eerder dat er stemmen opgaan om de hoeveelheid voedsel voor charye te beperken, juist vanwege de belasting die de voorbereiding met zich meebrengt.

Dat betekent niet dat de betekenis van Seollal daarmee verdwijnt. Het laat eerder zien dat tradities alleen kunnen blijven bestaan wanneer mensen ze steeds opnieuw vormgeven.

Hanbok en nieuwe kleding voor een nieuw begin

Op afbeeldingen van Seollal zie je regelmatig families en vooral kinderen in hanbok. Ook daarachter schuilt een oudere traditie. Bij Seollal hoorde van oudsher seolbim (설빔): nieuwe kleding die voor het nieuwe jaar werd gemaakt en op de ochtend van Seollal werd aangetrokken. Volgens de Academy of Korean Studies stond die nieuwe kleding symbool voor het achterlaten van het oude en het beginnen van een nieuw jaar. Vooral de kleding van kinderen kon kleurrijk en feestelijk zijn.

Tegenwoordig trekt vanzelfsprekend niet iedere Koreaan tijdens Seollal hanbok aan. Voor veel mensen is gewone kleding net zo normaal. Toch blijft hanbok zichtbaar bij familiefoto's, culturele evenementen en meer traditionele vieringen. Ook hier zie je hoe een historische gewoonte een nieuwe plaats kan krijgen. Hanbok is niet langer dagelijkse kleding, maar kan tijdens bijzondere gelegenheden juist extra betekenis krijgen doordat mensen bewust kiezen hem te dragen.

Yutnori en samen tijd doorbrengen

Wanneer de formele momenten voorbij zijn, is er tijd om te eten, praten en spelletjes te spelen. Het bekendste traditionele Seollal-spel is waarschijnlijk yutnori (윷놀이). Bij yutnori worden vier houten stokken geworpen. De manier waarop ze landen bepaalt hoeveel stappen de speelstukken over het bord mogen bewegen. Het spel kan in teams worden gespeeld en is eenvoudig genoeg om verschillende generaties samen te laten meedoen. Daarnaast worden traditionele activiteiten als jegichagi, vliegeren en neolttwigi met de nieuwjaarsperiode verbonden.

Niet iedere moderne familie brengt Seollal natuurlijk door met traditionele spelletjes. Net zo goed kunnen mensen televisie kijken, wandelen, gamen of naar een café gaan. Maar het idee erachter blijft herkenbaar: de feestdag creëert tijd waarin generaties die normaal verschillende levens leiden weer een tijdje bij elkaar zijn. Daar zit misschien een belangrijker deel van Seollal dan in de vraag of iedere traditie precies volgens historische voorschriften wordt uitgevoerd.

Seollal in het moderne Zuid-Korea

Het moderne Seollal bevindt zich daardoor voortdurend tussen traditie en verandering. Voor de ene familie betekent de ochtend charye, hanbok, sebae en een uitgebreide maaltijd. Een andere familie slaat de voorouderrituelen over maar eet wel gezamenlijk tteokguk. Weer anderen boeken een reis of gebruiken de vrije dagen vooral om bij te komen van werk.

Ook de samenstelling van families verandert. Zuid-Korea kent kleinere huishoudens en veel eenpersoonshuishoudens, terwijl jongeren voor studie en werk vaak ver van hun geboorteplaats wonen. Daarnaast zijn opvattingen over huwelijk, familieverplichtingen en de verdeling van huishoudelijk werk minder vanzelfsprekend geworden.

Dat maakt Seollal niet minder Koreaans. Integendeel, juist de manier waarop de feestdag verandert laat iets zien van het huidige Zuid-Korea. Traditie is geen museumstuk dat alleen authentiek blijft wanneer iedere generatie exact hetzelfde doet. Families kiezen welke gebruiken zij willen behouden, aanpassen of loslaten.

Zo kan een kom tteokguk blijven terwijl een uitgebreid ritueel verdwijnt. Sebae kan blijven omdat grootouders en kleinkinderen het leuk vinden, terwijl niemand nog nieuwe seolbim laat maken. En een familie die vroeger dagenlang samenkwam, kan tegenwoordig misschien alleen nog één gezamenlijke maaltijd plannen. Seollal beweegt mee met de mensen die het vieren.

Seollal als je tijdens deze periode in Zuid-Korea bent

Voor reizigers is Seollal in Zuid-Korea een bijzondere periode, maar niet noodzakelijk het gemakkelijkste moment om zonder voorbereiding door het land te reizen. Omdat veel Koreanen familie bezoeken, kan het op treinstations en snelwegen uitzonderlijk druk zijn. Vooral populaire verbindingen vanuit Seoul naar andere delen van het land kunnen snel vollopen. Tegelijk kan Seoul op sommige momenten juist rustiger aanvoelen dan normaal doordat veel inwoners de stad hebben verlaten. Musea, paleizen en culturele instellingen organiseren rond Seollal bovendien regelmatig speciale programma's waarbij bezoekers bijvoorbeeld traditionele spelletjes of andere nieuwjaarsgebruiken kunnen leren kennen.

Wie tijdens Seollal in Korea reist, doet er daarom goed aan vooraf te controleren welke winkels, restaurants en bezienswaardigheden geopend zijn en vervoer vroeg te plannen. De precieze openingstijden en programma's verschillen ieder jaar.

Voor 2027 is dat extra relevant: Seollal zelf valt op zondag 7 februari. De officiële Koreaanse kalender voor 2027 bevestigt deze datum; door de feestdagen en vervangende vrije dag ontstaat een langere onderbreking rond het weekend.

Seollal vertelt meer dan alleen hoe Korea nieuwjaar viert

Wie Seollal alleen ziet als het Koreaanse equivalent van onze jaarwisseling, mist daarom een groot deel van het verhaal. De feestdag brengt verschillende lagen van de Koreaanse cultuur samen.

In sebae zie je iets terug van respect tussen generaties. Charye verbindt families met hun voorouders en met tradities die sterk werden beïnvloed door de confucianistische familiecultuur van Joseon. Tteokguk laat zien hoe eten symbolische betekenis kan krijgen, terwijl de reis naar ouders en grootouders iets vertelt over familiebanden in een sterk verstedelijkt land. Tegelijk zie je tijdens Seollal hoe snel Korea veranderd is. Niet iedere familie voert nog dezelfde rituelen uit, traditionele rolpatronen staan ter discussie en een groeiend aantal Koreanen geeft de vrije dagen op een eigen manier vorm.

Juist daardoor is Seollal geen traditie die alleen naar het verleden kijkt. Ieder jaar opnieuw moeten families bepalen wat zij willen bewaren en wat bij hun huidige leven past. Tussen de drukke snelweg, een diepe buiging voor oma, een kom warme tteokguk en kinderen die vooral benieuwd zijn hoeveel sebaetdon ze krijgen, ontmoeten het oude en moderne Korea elkaar.