Wie was Baek Sehee?

Baek Sehee (백세희) werd in 1990 geboren in Goyang, ten noordwesten van Seoul. Ze studeerde creative writing en werkte daarna vijf jaar bij een uitgeverij. Ze was dus al beroepsmatig met boeken en verhalen bezig voordat ze zelf als auteur bekend werd. Gedurende ongeveer tien jaar kreeg ze psychiatrische behandeling voor dysthymie, tegenwoordig doorgaans aangeduid als persistent depressive disorder: een langdurige vorm van depressieve klachten. 

Haar eerste boek ontstond uit die ervaring. Baek nam gesprekken met haar psychiater op, aanvankelijk vooral om ze later zelf terug te kunnen luisteren. In I Want to Die but I Want to Eat Tteokbokki (Nederlandse titel: Ik wil dood, maar eerst een bord tteokbokki)worden transcripties van die gesprekken afgewisseld met korte persoonlijke reflecties. Het resultaat bevindt zich ergens tussen memoir, essay en een verslag van therapie.

Baek legt in de proloog zelf heel precies uit wat ze ermee wilde bereiken. Ze zocht naar andere mensen die zich net als zij niet goed voelden zonder voortdurend op een absoluut dieptepunt te verkeren. In plaats van te blijven zoeken, besloot ze zichzelf zichtbaar te maken, in de hoop dat iemand zichzelf in haar zou herkennen. Ze noemt het boek expliciet een verslag van haar therapie voor dysthymie en hoopt vooral dat lezers ontdekken dat ze niet de enigen zijn die zich zo voelen. Het boek is uitdrukkelijk geen handleiding voor geestelijke gezondheid. Baek presenteert geen universele therapie. We lezen háár gesprekken, herinneringen, angsten en interpretaties. Juist die beperking is een van de sterke kanten van het boek.

I Want to Die but I Want to Eat Tteokbokki

Het eerste boek begint opvallend eenvoudig. Baek stapt de behandelkamer binnen en vertelt haar psychiater dat ze denkt dat ze "een beetje depressief" is. Daarachter blijkt een veel ingewikkelder verhaal te liggen. Ze vergelijkt zichzelf voortdurend met anderen, heeft weinig zelfvertrouwen en legt zichzelf normen op waaraan ze onmogelijk kan voldoen. Ze maakt zich zorgen over haar uiterlijk, haar relaties, haar werk en over wat andere mensen van haar vinden. Tegelijkertijd functioneert ze naar buiten toe behoorlijk goed. Ze werkt bij een uitgeverij, is goed in haar werk en krijgt goede resultaten.

Daar zit een belangrijk deel van de herkenbaarheid van het boek. Baek schrijft niet over iemand die volledig buiten het dagelijkse leven is komen te staan. Ze beschrijft iemand die juist meedoet. Ze gaat naar haar werk. Ze heeft een relatie. Ze spreekt vrienden. Ze gebruikt sociale media. Ze kijkt films. Ze denkt na over haar uiterlijk en over hoe collega's haar zien. En ondertussen kan bijna iedere sociale situatie aanleiding worden voor een nieuwe ronde van zelfkritiek.

Dat wordt bijvoorbeeld zichtbaar wanneer ze ontdekt dat mensen uit haar filmclub aan prestigieuze universiteiten hebben gestudeerd. Een gesprek dat daarvoor volkomen normaal voelde, krijgt plotseling een andere betekenis. Ze vraagt zich onmiddellijk af of iemand van Seoul National University alles wat zij daarvoor heeft gezegd misschien dom heeft gevonden. Haar psychiater probeert haar vervolgens duidelijk te maken hoe selectief ze dergelijke maatschappelijke maatstaven op zichzelf toepast.  Hier wordt het boek ook interessant als venster op Zuid-Korea.

Meer dan een individueel verhaal

Het zou te eenvoudig zijn om Baeks onzekerheden rechtstreeks te verklaren uit "de Koreaanse cultuur". Haar familiegeschiedenis, persoonlijkheid en psychische klachten zijn van haarzelf. Toch speelt haar leven zich niet in een vacuüm af. Opleiding, werk, uiterlijk en sociale positie keren voortdurend terug.

Baek vertelt bijvoorbeeld hoe sterk de naam van een universiteit haar zelfbeeld beïnvloedde. Ze stapte uiteindelijk over naar een andere universiteit en was daar aanvankelijk bijzonder gelukkig mee. Toch verdween haar depressie niet. Haar psychiater wijst haar erop dat ze misschien maatschappelijke normen en haar eigen verlangens door elkaar heeft gehaald. Baek realiseert zich vervolgens dat creative writing en haar werk bij een uitgeverij haar daadwerkelijk plezier geven. 

Dat is een kleine scène, maar ze raakt aan een groter onderwerp in het moderne Zuid-Korea: het grote gewicht dat opleiding en professionele prestaties kunnen krijgen. Baek schrijft nergens een sociologische studie van Korea. Juist doordat ze het onderwerp vanuit haar eigen onzekerheden benadert, zie je hoe maatschappelijke verwachtingen in iemands dagelijkse gedachten kunnen binnendringen.

Hetzelfde gebeurt rond uiterlijk. Baek vertelt over eczeem, opmerkingen van klasgenoten over haar huid en lichaam en de manier waarop zulke ervaringen later onderdeel werden van een bijna voortdurende controle van haar eigen uiterlijk. Daarmee ontstaat ook een interessante verbinding met K-Beauty. Achter de aantrekkelijke wereld van Koreaanse skincare, make-up en beautytrends bestaat immers een veel bredere Koreaanse discussie over schoonheidsidealen en uiterlijk. Baeks boek biedt daarop geen algemeen antwoord, maar laat wel zien hoe persoonlijk zulke normen kunnen worden ervaren.

Waarom juist tteokbokki?

En dan is er natuurlijk die titel. Tteokbokki (떡볶이) is een van de bekendste Koreaanse comfortfoods: zachte rijstcakes in een meestal pittige, enigszins zoete saus op basis van gochujang. Het wordt verkocht op markten, bij eenvoudige eettentjes en als streetfood en roept voor veel Koreanen associaties op met iets makkelijks, warms en vertrouwds.

In Baeks boek wordt die tteokbokki geen ingewikkeld literair symbool. Dat is juist waarom de titel werkt. Het leven kan op hetzelfde moment zwaar én banaal zijn. Je kunt nadenken over de zin van je bestaan en een paar minuten later honger krijgen. Baek schrijft zelf dat ze zich tijdens haar zwaarste momenten leeg kon voelen, vervolgens letterlijk een lege maag kreeg en naar buiten ging voor tteokbokki. 

Dat kleine verlangen betekent niet dat alle problemen ineens verdwenen zijn. Het laat alleen zien dat gevoelens niet netjes in afzonderlijke vakjes passen. Verdriet sluit plezier niet uit. Angst verhindert niet dat iets grappig kan zijn. En iemand die depressief is, kan nog steeds trek krijgen in tteokbokki. Juist daardoor werd een zeer Koreans gerecht onderdeel van een titel die internationaal begrijpelijk bleek.

Een tweede boek zonder wonderbaarlijke genezing

Wie na het eerste boek een klassieke ontwikkeling verwacht waarin Baek haar problemen uiteindelijk heeft overwonnen, krijgt die niet. I Want to Die but I Still Want to Eat Tteokbokki (Nederlandse titel: Ik wil dood, maar nog steeds een bord tteokbokki) — oorspronkelijk in 2019 gepubliceerd als 죽고 싶지만 떡볶이는 먹고 싶어 2 — gaat verder met haar gesprekken en reflecties. De Engelse vertaling van Anton Hur verscheen in 2024. 

Het woord Still in de Engelse titel is belangrijk. Baek heeft door therapie meer taal gekregen voor wat er in haar gebeurt, maar inzicht blijkt niet hetzelfde als oplossing. Patronen verdwijnen niet omdat iemand ze eenmaal begrijpt. Haar dysthymie, onzekerheid en neiging tot zwart-witdenken blijven terugkomen.

Daarmee is het tweede boek misschien minder onmiddellijk verrassend dan het eerste, maar inhoudelijk vormt het een logische voortzetting. De gesprekken bewegen verder richting het zoeken naar een middengebied: minder snel alles beoordelen als goed of slecht, leren rusten, flexibeler naar zichzelf kijken en accepteren dat verbetering geen rechte lijn omhoog is. Zelfs de hoofdstuktitels bewegen die kant op, met onderwerpen als Widen that Middle Ground Within Me, Flexible Thinking and the Courage to Rest en uiteindelijk Because Life Goes On. 

Dat maakt de twee boeken samen sterker dan wanneer het eerste verhaal was geëindigd met een eenvoudige boodschap dat therapie alles had opgelost. Het leven gaat verder. En daarmee ook de twijfel.

Een boek dat buiten Korea herkenbaar bleek

Toen Baek haar verhaal schreef, wist ze niet dat lezers ver buiten Zuid-Korea zichzelf erin zouden herkennen. In het voorwoord bij de Engelstalige editie kijkt ze daar zelf met enige verbazing op terug. Vier jaar na de oorspronkelijke publicatie was haar zeer persoonlijke verhaal al in zeven Aziatische talen verschenen en stond een Engelstalige editie op het punt uit te komen. Ze schrijft dat de internationale belangstelling haar tegelijkertijd fascineerde en intimideerde. 

Daarna groeide het bereik nog veel verder. De boeken werden in meer dan 25 talen vertaald en het eerste deel verkocht wereldwijd meer dan een miljoen exemplaren. Dat internationale succes zegt ook iets interessants over de huidige belangstelling voor Koreaanse cultuur. De wereldwijde Koreaanse golf wordt meestal zichtbaar via K-Pop, K-drama's, films, beauty en eten. Maar daarnaast reist ook steeds meer Koreaanse literatuur de wereld over. Sommige van die boeken laten een heel ander Korea zien dan de gepolijste beelden waarmee Hallyu vaak wordt geassocieerd. Baek Sehee schrijft over kantoorwerk, familie, universiteiten, relaties, Instagram, onzekerheid en therapie. Het zijn geen spectaculaire onderwerpen. Precies daardoor komt het dagelijks leven dichtbij.

Baek Sehee na haar overlijden

Op 16 oktober 2025 overleed Baek Sehee in een ziekenhuis in Goyang. Ze was 35 jaar oud. Haar doodsoorzaak werd niet openbaar gemaakt. Haar familie besloot haar organen te doneren; vijf mensen ontvingen volgens de Korea Organ Donation Agency haar hart, longen, lever en nieren. Het is verleidelijk om daarna terug te keren naar de titel van haar beroemdste boek en daar achteraf een betekenis aan te geven die Baek zelf niet heeft kunnen bepalen. Daar moeten we voorzichtig mee zijn. Haar overlijden vertelt ons niet hoe we haar boeken moeten interpreteren, en zonder publiek bekende doodsoorzaak zou iedere verdere verbinding tussen haar psychische klachten en haar overlijden speculatie zijn.

Interessanter is wat ze zelf met haar boeken probeerde te doen. Baek wilde zichtbaar maken dat iemand tegelijkertijd verschillende, zelfs tegenstrijdige gevoelens kan hebben. Ze schreef niet vanuit een positie waarin alles was opgelost, maar midden in het proces van proberen zichzelf beter te begrijpen. Misschien verklaart juist dat waarom zoveel mensen zich in haar herkenden.

De kracht van twee gewone woorden: "ik ook"

Aan het einde blijft I Want to Die but I Want to Eat Tteokbokki een merkwaardig eenvoudig boek. Geen groot theoretisch model, geen spectaculaire plot en geen belofte dat je na tweehonderd pagina's weet hoe je gelukkig moet worden. We zitten vooral bij gesprekken tussen twee mensen. Baek twijfelt. Haar psychiater stelt vragen. Ze denkt opnieuw. Soms begrijpt ze iets. Vervolgens loopt ze bij de volgende situatie tegen precies dezelfde onzekerheid aan. En tussendoor gaat het gewone leven verder.

Dat was vanaf het begin haar bedoeling. Ze hoopte dat iemand haar boek zou lezen en zou beseffen: ik ben blijkbaar niet de enige die zich zo voelt. Misschien ligt daarin uiteindelijk ook de betekenis van die kom tteokbokki. Niet als oplossing voor verdriet en ook niet als opgewekt symbool dat alles uiteindelijk goed komt. Het is iets veel kleiners: midden tussen alle ingewikkelde gedachten bestaat nog steeds een volgende maaltijd, een gesprek, een wandeling, een film of iets anders waar je op dat moment naar verlangt. Baek Sehee maakte juist van die ruimte tussen het gaat goed en het gaat slecht haar onderwerp. En miljoenen lezers bleken die ruimte te herkennen.

Wil je deze boeken ook lezen? Bestel ze eenvoudig en snel via Bol.com:

• Ik wil dood, maar eerst een bord tteokbokki >>
• Ik wil dood, maar nog steeds een bord tteokbokki >>