The Scandal: verlangen wordt gevaarlijk in Joseon
Een vrouw die veel te slim is voor de rol die haar omgeving haar heeft toebedeeld. Een man die verleiding als tijdverdrijf beschouwt. En een jonge weduwe die precies daarom een interessante uitdaging wordt. The Scandal heeft niet veel tijd nodig om duidelijk te maken dat dit geen historische K-drama wordt waarin iedereen keurig op gepaste afstand naar elkaar verlangt.
De nieuwe Netflix-serie speelt zich af tijdens de Joseon-dynastie, maar het verhaal is van oorsprong helemaal niet Koreaans. The Scandal is een nieuwe bewerking van de achttiende-eeuwse Franse roman Les Liaisons dangereuses van Pierre Choderlos de Laclos, beter bekend als Dangerous Liaisons. Het verhaal over aristocraten die verleiding gebruiken als spel, wapen en machtsmiddel is al talloze malen verfilmd. Zuid-Korea deed dat zelf ook al in 2003 met de film Untold Scandal. Deze keer krijgen de personages acht afleveringen de tijd om elkaar steeds verder in hun eigen spel te trekken. Dat pakt goed uit in Joseon. Misschien zelfs juist omdat verlangen in deze wereld aan zoveel regels is gebonden.
Beeld: Netflix
Lady Cho heeft alles behalve vrijheid
In het middelpunt staat Lady Cho, gespeeld door Son Ye-jin. Ze behoort tot de maatschappelijke bovenlaag, woont comfortabel en weet precies hoe ze zich als respectabele getrouwde vrouw moet gedragen. Dat betekent alleen niet dat ze zich ook bij die rol heeft neergelegd. Wanneer haar man een jonge concubine neemt om alsnog een erfgenaam te krijgen, wordt onmiddellijk duidelijk hoe ongelijk de speelruimte tussen mannen en vrouwen is. Lady Cho kan haar intelligentie, frustratie en verlangens niet openlijk uitleven. Dus doet ze het achter gesloten deuren. Daar komt Cho Won in beeld.
Ji Chang-wook speelt hem als een aristocraat die zich juist opvallend weinig aantrekt van de seksuele moraal die zijn omgeving zegt te bewaken. Hij heeft een reputatie als verleider en behandelt liefde aanvankelijk vooral als een wedstrijd die hij nog niet verloren heeft. Tussen hem en Lady Cho bestaat bovendien een spanning die veel verder gaat dan gewone familievertrouwdheid. Lady Cho stelt hem uiteindelijk een uitdaging voor. Hij moet Hui-yeon, gespeeld door Nana, verleiden: een jonge weduwe die na de dood van haar echtgenoot kuis probeert te leven. Wat begint als een spel tussen twee mensen die ervan overtuigd zijn dat ze anderen kunnen manipuleren, wordt ingewikkelder zodra degene die slechts een pion had moeten zijn een werkelijk mens blijkt te zijn.
Vanaf dat moment gaat The Scandal minder over de vraag óf iemand verleid kan worden en steeds meer over wie hier eigenlijk nog controle heeft.
Son Ye-jin hoeft nauwelijks haar stem te verheffen
De belangrijkste reden waarom dat spel interessant blijft, is Son Ye-jin. Wie haar vooral kent als Yoon Se-ri uit Crash Landing on You krijgt hier een heel andere kant van haar te zien. Lady Cho kan haar omgeving niet openlijk domineren. Haar macht zit daarom in observatie, timing en de manier waarop ze andere mensen precies genoeg informatie geeft om hen te laten doen wat zij wil. Son Ye-jin speelt dat beheerst. Een blik die net iets te lang blijft hangen of een beleefde glimlach die eigenlijk een waarschuwing is, zegt regelmatig meer dan een uitgebreide confrontatie.
Ji Chang-wook heeft als Cho Won een veel vrijere rol. Hij kan bewegen, reizen en verleiden en lijkt aanvankelijk degene die het meeste plezier aan het spel beleeft. Toch wordt juist zijn zelfverzekerdheid interessanter wanneer Hui-yeon niet langer alleen een opdracht is. Achter de man die beweert niet in liefde te geloven, blijkt iemand te zitten die misschien vooral heel goed heeft geleerd om liefde niet serieus te hoeven nemen.
Nana heeft daardoor misschien wel de lastigste positie van de drie. Hui-yeon moet eerst de vrouw zijn die door twee anderen wordt uitgekozen en tegelijkertijd voorkomen dat ze alleen hun slachtoffer wordt. Naarmate haar relatie met Cho Won zich ontwikkelt, krijgt ze meer ruimte en wordt duidelijk waarom juist haar oprechtheid zo ontregelend werkt in een wereld waarin bijna iedereen iets probeert te verbergen.
De serie is op zijn sterkst wanneer deze drie personages elkaar psychologisch onder druk zetten. Wanneer The Scandal daarvan weg beweegt om nevenpersonages en achtergronden uitgebreider uit te werken, wordt het tempo soms merkbaar lager. De acht afleveringen geven de personages meer ruimte dan een film, maar niet iedere uitbreiding maakt het oorspronkelijke spel automatisch spannender.
Joseon ziet er prachtig uit, maar dat is niet het interessantste
Visueel maakt The Scandal het gemakkelijk om naar te blijven kijken. Hanbok, vertrekken, tuinen en het aristocratische Bukchon geven de serie een verzorgde historische wereld waarin bijna ieder beeld zorgvuldig lijkt opgebouwd. Toch wordt het interessanter wanneer je die schoonheid even opzijzet.
Want de wereld waarin Lady Cho en Hui-yeon leven is niet alleen decor. De regels van die wereld bepalen hoeveel risico beide vrouwen lopen zodra ze hun verlangens volgen. Netflix positioneert Lady Cho nadrukkelijk als een uitzonderlijk begaafde vrouw die wordt beperkt door de vrouwenvertrekken, terwijl Bukchon wordt gebruikt als het centrum van de Joseon-elite waar sociale normen bijzonder zwaar wegen. Daarmee raakt The Scandal aan een werkelijke ontwikkeling in de geschiedenis van Joseon.
Eén laag dieper: waarom Hui-yeons kuisheid zoveel betekent
Voor een moderne kijker klinkt het misschien vooral romantisch-tragisch dat Hui-yeon na de dood van haar man besluit kuis te blijven. Binnen de confucianistische samenleving van Joseon had het weduwschap echter een veel grotere maatschappelijke betekenis. Naarmate de Joseon-dynastie zich ontwikkelde, werd vrouwelijke kuisheid steeds sterker als moreel ideaal gepresenteerd. Vooral binnen de hogere sociale lagen werd van een weduwe verwacht dat zij haar overleden echtgenoot trouw bleef. Vanaf de vijftiende eeuw werden er bovendien regels ingevoerd die hertrouwen maatschappelijk zeer onaantrekkelijk maakten: de gevolgen konden zelfs de kansen van haar kinderen en kleinkinderen op een bestuurlijke carrière raken. De staat bevorderde tegelijkertijd het ideaal van de yeolnyeo (열녀), de 'deugdzame' of kuise vrouw die haar echtgenoot ook na zijn dood trouw bleef.
Dat betekent niet dat iedere weduwe in Joseon daadwerkelijk de rest van haar leven alleen bleef. De historische werkelijkheid was ingewikkelder en verschilde onder meer naar periode en sociale positie. Onder gewone mensen kwam hertrouwen bijvoorbeeld nog steeds voor. Maar vooral voor vrouwen uit de elite werd kuisheid steeds sterker verbonden met familie-eer en maatschappelijke status. Met die achtergrond verandert ook de inzet van het spel dat Lady Cho en Cho Won spelen.
Voor Cho Won kan verleiding zijn reputatie als rokkenjager bevestigen. Voor Hui-yeon kan hetzelfde verlangen haar reputatie en positie beschadigen. En Lady Cho bevindt zich ergens tussen die twee: ze beschikt over intelligentie, rijkdom en invloed, maar kan die niet met dezelfde vrijheid gebruiken als een man uit haar klasse. Daarom past Dangerous Liaisons eigenlijk opmerkelijk goed in Joseon. De seksuele dubbele moraal die in het oorspronkelijke Franse verhaal al belangrijk is, krijgt binnen deze Koreaanse historische context een nieuwe lading. Verleiding is niet alleen spannend omdat ze verboden is. Het verbod is voor sommige personages veel gevaarlijker dan voor andere.
Historisch drama betekent nog niet historische werkelijkheid
Daarmee moeten we The Scandal niet ineens als geschiedenisles behandelen. De serie gebruikt Joseon om een eeuwenoud verhaal over verlangen en macht opnieuw te vertellen en kiest daarbij vanzelfsprekend voor situaties, kostuums en gedragingen die dramatisch en visueel werken. Het interessante is juist om vervolgens te onderzoeken welke historische werkelijkheid daarachter ligt.
Wie vanuit The Scandal verder kijkt naar de positie van vrouwen tijdens de Joseon-dynastie, ontdekt bijvoorbeeld waarom huwelijk, familie-eer, erfopvolging en weduwschap zoveel gewicht konden krijgen. Ook de architectuur vertelt iets: traditionele huizen van de elite kenden aparte leefruimtes voor mannen en vrouwen, met onder meer de sarangchae voor mannen en de meer besloten anchaevoor vrouwen. Zulke fysieke scheidingen weerspiegelden mede de sociale orde die de serie gebruikt om haar personages tegenaan te laten duwen.
Is The Scandal de moeite waard?
Wie bij een historische K-drama vooral denkt aan paleisintriges, troonopvolging en ministers die elkaar met ingewikkelde politieke plannen proberen uit te schakelen, krijgt met The Scandal iets anders. De machtsspelletjes zijn hier veel persoonlijker. Een blik, brief, gerucht of ontmoeting kan minstens zo gevaarlijk worden als een politiek complot.
Dat maakt de serie vooral aantrekkelijk voor kijkers die houden van historische drama's met volwassen romantiek, psychologische spelletjes en personages die moreel niet gemakkelijk in goed en fout zijn te verdelen. Son Ye-jin is daarbij voor mij de belangrijkste reden om te blijven kijken. Haar Lady Cho is tegelijkertijd manipulator en gevangene van de wereld waarin ze leeft, waardoor je haar gedrag niet hoeft goed te keuren om nieuwsgierig te blijven naar haar volgende zet.
Niet alles is even meeslepend. Acht afleveringen blijken lang genoeg om sommige delen van het oorspronkelijke verhaal verder uit te bouwen, maar daardoor verliest het centrale spel af en toe ook wat van zijn scherpte. Wie vooral op zoek is naar een snel historisch liefdesverhaal kan het tempo daardoor op momenten wat bedachtzaam vinden.
Maar juist wanneer The Scandal zijn drie hoofdpersonages tegenover elkaar zet, werkt de combinatie van Dangerous Liaisons en Joseon bijzonder goed. Wat begint als een spelletje van twee bevoorrechte mensen wordt langzaam een verhaal waarin verlangen, reputatie en vrijheid voor ieder personage iets anders kosten. En misschien is dat uiteindelijk het echte schandaal van de serie: niet dat deze mensen verlangen naar wat verboden is, maar dat de regels bepalen wie zich dat verlangen kan veroorloven.
Blijf op de hoogte van nieuwe reviews
Wil je samen met ons verder kijken dan de volgende aflevering? Meld je aan voor de K-Life24 nieuwsbrief en ontdek nieuwe K-drama’s én de verhalen over Korea die erachter schuilgaan.