Een kroonprins in een koninkrijk van regels en macht

Yeonsangun (연산군) werd in 1476 geboren als Yi Yung (이융), de zoon van koning Seongjong, de negende koning van Joseon, en diens echtgenote koningin Yun. Hij groeide op in een wereld waarin zijn toekomst grotendeels vastlag. Als zoon van de koning maakte hij deel uit van de koninklijke familie, en in 1483 werd hij officieel aangewezen als kroonprins. Het koninkrijk dat hij later zou erven, was toen bijna een eeuw oud. De Joseon-dynastie was in 1392 gesticht en had zich ontwikkeld tot een staat waarin het neoconfucianisme een belangrijke rol speelde. Dat was meer dan een filosofie over persoonlijke deugdzaamheid. Confucianistische ideeën bepaalden mede hoe het bestuur was ingericht, welke verantwoordelijkheden een vorst had en hoe mensen zich binnen de familie en de samenleving tegenover elkaar moesten gedragen.

Van een koning werd verwacht dat hij niet alleen machtig, maar ook rechtvaardig en moreel voorbeeldig was. Hij moest luisteren naar zijn adviseurs, zorgvuldig omgaan met staatsmiddelen en het welzijn van zijn onderdanen vooropstellen. Daartegenover stonden ambtenaren die verplicht waren hem te adviseren en, wanneer zij dat noodzakelijk vonden, kritiek op zijn besluiten te leveren. Dat betekende niet dat Joseon een democratische staat was of dat iedere ambtenaar vrijuit kon spreken. De koning beschikte over grote bevoegdheden en het hof kende scherpe politieke rivaliteiten. Toch bestonden er instellingen die zijn handelen moesten beoordelen en de macht van de vorst binnen het confucianistische bestuursideaal moesten houden.

Voor een jonge kroonprins betekende dit dat hij niet alleen werd voorbereid op het uitoefenen van macht, maar ook op het accepteren van beperkingen. Zijn opleiding omvatte confucianistische klassieke teksten, geschiedenis en de morele verantwoordelijkheden van het koningschap. Een koning moest immers leren regeren voordat hij daadwerkelijk de troon besteeg. Juist binnen dat sterk gereguleerde hof speelde zich in Yeonsanguns jeugd een gebeurtenis af die later grote gevolgen zou krijgen.

De tragedie van koningin Yun

De moeder van Yeonsangun, koningin Yun, bevond zich aanvankelijk in een bevoorrechte positie. Zij was oorspronkelijk een koninklijke bijvrouw geweest en werd in 1476, het jaar waarin haar zoon werd geboren, tot koningin verheven. Daarmee kreeg zij de hoogste positie onder de vrouwen aan het hof. Maar het koninklijke huishouden was niet alleen een familie. Het was ook een politieke omgeving waarin de positie van vrouwen nauw samenhing met de belangen van hun verwanten, de gunst van de koning en de ingewikkelde verhoudingen tussen koninginnen, bijvrouwen en andere hofbewoners.

Koning Seongjong had meerdere bijvrouwen, en binnen het paleis ontstonden conflicten waarin ook koningin Yun betrokken raakte. De historische bronnen beschrijven onder meer jaloezie, ruzies en een incident waarbij zij de koning zou hebben verwond. Zulke beschrijvingen moeten wel worden gelezen tegen de achtergrond van een hofcultuur waarin van een koningin een bijzonder hoge mate van zelfbeheersing en gehoorzaamheid werd verwacht.

In 1479 verloor Yun haar positie als koningin en werd zij uit het paleis verwijderd. Drie jaar later, in 1482, werd zij op bevel van Seongjong gedwongen vergif in te nemen. Haar zoon was op dat moment nog een kind. De dood van koningin Yun werd een beladen onderwerp. Het hof wilde voorkomen dat de jonge prins door de gebeurtenissen rond zijn moeder in conflict zou komen met zijn vader of met de ambtenaren die bij haar afzetting betrokken waren geweest. Hij groeide daarom grotendeels op zonder volledig inzicht in de omstandigheden waaronder zij was gestorven. Dat hij desondanks kroonprins bleef, zegt iets over de ingewikkelde verhouding tussen familie en staatsbelang. Zijn moeder was uit de koninklijke familie verwijderd, maar zijn positie als zoon van de koning en aangewezen opvolger bleef gehandhaafd.

Voor latere generaties zou de dood van koningin Yun een belangrijk onderdeel worden van de verklaring voor Yeonsanguns gedrag. Daarbij is voorzichtigheid nodig. Zijn familiegeschiedenis speelde aantoonbaar een rol in de politieke gebeurtenissen tijdens zijn regering, maar het is onmogelijk om zijn latere optreden uitsluitend te verklaren vanuit zijn jeugd of persoonlijke verdriet. De geschiedenis van Yeonsangun laat juist zien hoe een persoonlijke kwestie aan het hof kon uitgroeien tot een conflict dat de hele staat raakte.

Een jonge koning tussen machtige hofgroepen

Toen Seongjong in december 1494 overleed, besteeg Yeonsangun op achttienjarige leeftijd de troon. Hij erfde een relatief goed georganiseerde staat, maar ook een hof waarin verschillende groepen ambtenaren met elkaar om invloed streden. Een belangrijke tegenstelling bestond tussen de gevestigde machtselite, vaak aangeduid als de Hungu, en een groeiende groep confucianistische geleerden die bekendstond als de Sarim.

De Hungu waren verbonden met families die hun positie onder eerdere koningen hadden verworven, onder meer door hun steun aan politieke machtswisselingen. De Sarim legden juist sterk de nadruk op moreel bestuur, confucianistische beginselen en de verantwoordelijkheid van geleerde ambtenaren om de vorst kritisch te adviseren. Die tegenstelling was niet eenvoudigweg een strijd tussen goede hervormers en slechte machthebbers. Beide groepen hadden eigen belangen, familiebanden en politieke ambities. Wel verschilden zij in hun opvattingen over de inrichting van het bestuur en de ruimte die ambtenaren moesten krijgen om koninklijke besluiten te beoordelen.

Onder Seongjong hadden Sarim-geleerden geleidelijk meer invloed gekregen. Voor Yeonsangun betekende dit dat hij als jonge koning te maken kreeg met ambtenaren die zich nadrukkelijk beriepen op hun plicht hem terecht te wijzen. In het confucianistische ideaal was zulke kritiek een vorm van loyaliteit. Een goede ambtenaar moest de koning helpen fouten te voorkomen, zelfs wanneer zijn woorden onwelkom waren. Maar voor een vorst die zijn eigen gezag centraal wilde stellen, kon diezelfde kritiek worden ervaren als een beperking van zijn macht. De eerste jaren van Yeonsanguns regering verliepen niet zonder conflicten, maar de grote omslag kwam in 1498. Opmerkelijk genoeg begon die met een tekst die jaren eerder was geschreven.

De zuivering van 1498: wanneer geschiedenis gevaarlijk wordt

In Joseon werd het vastleggen van de geschiedenis beschouwd als een belangrijke staatsverantwoordelijkheid. Historische ambtenaren documenteerden gebeurtenissen, besluiten en uitspraken aan het hof. Na de dood van een koning werden deze gegevens gebruikt om officiële regeringskronieken samen te stellen. Het systeem had een bijzonder doel. Door het optreden van koningen vast te leggen voor toekomstige generaties, moest de geschiedschrijving bijdragen aan verantwoord bestuur. Zelfs een koning stond uiteindelijk onder het oordeel van de geschiedenis. In 1498 werd juist dat principe onderwerp van een politieke confrontatie.

De kwestie draaide om een tekst van de geleerde Kim Jong-jik, die inmiddels was overleden. In een allegorisch gedicht had hij gebeurtenissen uit de Chinese oudheid gebruikt om indirect kritiek te leveren op een eerdere machtswisseling binnen Joseon. Die kritiek werd in verband gebracht met koning Sejo, die in 1455 zijn jonge neef Danjong van de troon had verdreven.

Een leerling van Kim Jong-jik, Kim Il-son, had het werk opgenomen in historisch materiaal dat werd verzameld voor de officiële kroniek van koning Seongjong. Tegenstanders van de Sarim grepen deze ontdekking aan om de geleerden aan te vallen. Yeonsangun liet betrokken ambtenaren vervolgen. Sommigen werden geëxecuteerd, anderen verbannen of uit hun ambt gezet. Zelfs Kim Jong-jik, die al jaren dood was, werd postuum bestraft. Deze gebeurtenis staat bekend als de Muosahwa (무오사화), de zuivering van 1498.

De zuivering maakte duidelijk hoe gevaarlijk de combinatie van koninklijke macht en politieke rivaliteit kon worden. Een geschrift dat bedoeld was om het verleden te beoordelen, werd gebruikt om tegenstanders in het heden uit te schakelen. De Sarim verloren invloed en het vertrouwen tussen de koning en delen van zijn ambtenaren raakte ernstig beschadigd. Toch zou deze gebeurtenis later worden overschaduwd door een nog veel gewelddadiger afrekening.

De dood van zijn moeder wordt een politieke afrekening

In 1504 kwam de geschiedenis van koningin Yun opnieuw centraal te staan. Yeonsangun was inmiddels op de hoogte van haar dood en de betrokkenheid van verschillende hoge ambtenaren. Hij besloot degenen die hij verantwoordelijk hield voor haar lot zwaar te straffen. Wat begon als een afrekening met mensen die bij de afzetting en executie van zijn moeder betrokken waren geweest, groeide uit tot een omvangrijke politieke zuivering. De Gapjasahwa (갑자사화), zoals deze gebeurtenis bekendstaat, trof niet alleen voormalige tegenstanders van koningin Yun. Ook ambtenaren die zich tegen Yeonsangun hadden uitgesproken of om andere redenen zijn woede hadden gewekt, werden vervolgd. Mensen werden geëxecuteerd, verbannen of postuum bestraft. Zelfs voormalige leden van de koninklijke familie werden niet ontzien. De Koreaanse historische geschiedschrijving beschouwt deze zuivering als een van de ernstigste politieke afrekeningen tijdens de vroege Joseon-dynastie.

De gebeurtenissen laten zien hoe de persoonlijke geschiedenis van een koning kon worden verbonden met de machtsstrijd binnen het hof. Yeonsangun gebruikte zijn positie om degenen die hij verantwoordelijk achtte voor het lot van zijn moeder te straffen, maar zijn optreden beperkte zich niet tot het herstellen van haar eer. Het werd een bredere aanval op mensen en instellingen die zijn gezag konden beperken. De zuivering had bovendien een verlammend effect op het bestuur. Ambtenaren die geacht werden de koning te adviseren, moesten rekening houden met de mogelijkheid dat kritiek hen hun positie of zelfs hun leven zou kosten. Daarmee veranderde niet alleen de verhouding tussen Yeonsangun en zijn tegenstanders. Ook een belangrijk uitgangspunt van het confucianistische bestuur kwam onder druk te staan: het idee dat een vorst juist beter kon regeren wanneer hij bereid was naar kritiek te luisteren.

Een hof waar de koning steeds minder tegenspraak duldde

Na 1504 werd het bestuur van Yeonsangun steeds sterker bepaald door zijn persoonlijke wensen en zijn pogingen om kritiek te beperken. Hij onderdrukte instellingen die traditioneel toezicht hielden op koninklijke besluiten en schafte bijeenkomsten af waarin geleerden de vorst onderwezen in confucianistische teksten en bestuurlijke verantwoordelijkheid. Daarmee verdwenen belangrijke gelegenheden waarop ambtenaren de koning rechtstreeks konden aanspreken op zijn handelen.

Tegelijkertijd groeiden de uitgaven aan hofvermaak en persoonlijke genoegens. Historische verslagen beschrijven hoe grote aantallen vrouwelijke entertainers naar het hof werden gebracht, hoe paleisgebouwen werden gebruikt voor feesten en hoe de koning steeds meer middelen opeiste voor zijn eigen activiteiten. Ook buiten het paleis waren de gevolgen merkbaar. Voor koninklijke jachtgebieden werden delen van het land rond de hoofdstad gereserveerd, waardoor bewoners hun woon- en leefomgeving moesten verlaten of hun gebruikelijke activiteiten werden beperkt. De historische kronieken beschrijven daarnaast gevallen van seksueel geweld en gedwongen beschikbaarstelling van vrouwen voor het hof. Zulke passages maken duidelijk dat het machtsmisbruik van Yeonsangun niet alleen politieke tegenstanders trof, maar ook mensen die nauwelijks mogelijkheden hadden zich tegen de koninklijke wil te verzetten. Het beeld dat uit deze bronnen naar voren komt, is dat van een regering waarin de grenzen tussen staatsbelang en persoonlijke wensen steeds verder vervaagden.

Tegelijkertijd vraagt de geschiedschrijving om nuance. De belangrijkste officiële verslagen over Yeonsangun werden na zijn afzetting samengesteld, onder een nieuw bewind dat belang had bij het rechtvaardigen van de staatsgreep. Dat betekent niet dat de beschreven vervolgingen en misstanden verzonnen waren, maar wel dat historici rekening moeten houden met de politieke omstandigheden waarin zijn reputatie werd vastgelegd. Die spanning tussen historische gebeurtenissen en latere beeldvorming zou een belangrijk onderdeel worden van de manier waarop Korea zich Yeonsangun bleef herinneren.

September 1506: de koning verliest zijn troon

In de loop van zijn regering had Yeonsangun steeds meer afstand gecreëerd tussen zichzelf en de mensen die hem moesten helpen het koninkrijk te besturen. Zijn gewelddadige vervolgingen hadden weliswaar veel politieke tegenstanders uitgeschakeld, maar tegelijkertijd groeide binnen de bestuurlijke elite de overtuiging dat zijn bewind niet langer kon voortduren. De angst die jarenlang aan het hof had geheerst, maakte geleidelijk plaats voor het besef dat de koning zelf een bedreiging vormde voor de stabiliteit van Joseon. Onder de hoge functionarissen die zich tegen hem keerden, bevonden zich Park Won-jong, Seong Hui-an en Yu Sun-jeong. Zij begonnen in het geheim voorbereidingen te treffen voor een staatsgreep, waarbij zij niet alleen Yeonsangun wilden afzetten, maar ook moesten zorgen dat de macht daarna in handen zou komen van een aanvaardbare opvolger. Die vonden zij in grootprins Jinseong, de jongere halfbroer van Yeonsangun. Als zoon van koning Seongjong behoorde hij tot dezelfde koninklijke familie en kon zijn troonsbestijging worden gepresenteerd als een voortzetting van de bestaande dynastie, in plaats van een breuk ermee.

In september 1506 brachten de samenzweerders hun plannen ten uitvoer. De machtswisseling verliep snel en Yeonsangun bleek niet langer over voldoende steun te beschikken om zijn positie te behouden. Hij werd afgezet en zijn jongere halfbroer besteeg de troon onder de naam koning Jungjong. Deze gebeurtenis zou de geschiedenis ingaan als de Jungjong-banjeong (중종반정), de omwenteling die een einde maakte aan twaalf jaar bewind van Yeonsangun. Voor de afgezette koning betekende de staatsgreep meer dan alleen het verlies van zijn macht. Hij werd ook zijn koninklijke status ontnomen en verbannen naar Gyodong, een eiland bij Ganghwa, waar hij ver van het hof zijn laatste maanden doorbracht. In november 1506 overleed hij, nog geen dertig jaar oud. Zijn val had bovendien ingrijpende gevolgen voor zijn familie. Verschillende zonen, onder wie de voormalige kroonprins, werden na de staatsgreep ter dood gebracht, omdat de nieuwe machthebbers wilden voorkomen dat zij later aanspraak zouden maken op de troon en daarmee een bedreiging zouden vormen voor het nieuwe bewind.

Zo kwam een einde aan het leven van een koning die jarenlang had geprobeerd zijn gezag met steeds hardere maatregelen veilig te stellen. Uiteindelijk waren het juist de mensen uit het bestuurlijke systeem waarop zijn macht berustte, die besloten hem ten val te brengen. De politieke afrekeningen waarmee Yeonsangun zijn tegenstanders had willen uitschakelen, hadden het vertrouwen in zijn koningschap zo ernstig aangetast dat zijn eigen positie onhoudbaar was geworden. Toch betekende zijn afzetting niet dat de rust aan het Koreaanse hof onmiddellijk terugkeerde. De nieuwe koning Jungjong dankte zijn troon immers aan de functionarissen die de staatsgreep hadden georganiseerd. Daarmee bevond hij zich vanaf het begin van zijn regering in een ingewikkelde positie: hij was officieel de hoogste machthebber van Joseon, maar moest rekening houden met de mannen die hem aan de macht hadden geholpen en die daarvoor politieke invloed verwachtten. Ook onder Jungjong zouden de verhoudingen tussen de koning, de gevestigde machtsgroepen en de confucianistische geleerden regelmatig tot conflicten leiden.

De omwenteling van 1506 betekende daarom niet zozeer het einde van de politieke spanningen binnen Joseon, maar het begin van een nieuwe periode waarin opnieuw moest worden bepaald hoeveel macht de koning kon uitoefenen en welke invloed zijn ambtenaren daarop mochten hebben. Yeonsangun was verdwenen, maar de fundamentele vragen over koninklijk gezag, politieke loyaliteit en de grenzen van macht bleven bestaan.

Waarom Yeonsangun nooit de koninklijke naam kreeg die andere vorsten wel kregen

Wie zich verdiept in de geschiedenis van Joseon, komt koningen tegen met namen als Sejong, Seongjong, Jungjong en Sukjong. Yeonsangun valt in dat rijtje op. Zijn naam eindigt niet op -jong of -jo, maar op -gun. Dat verschil is geen toeval. Joseon-koningen kregen na hun dood doorgaans een koninklijke tempelnaam, waarmee zij werden opgenomen in de officiële voorouderverering van de dynastie. Yeonsangun werd echter afgezet en verloor zijn status als koning. Daardoor kreeg hij geen gebruikelijke tempelnaam en bleef hij bekend als Yeonsangun, een titel die zijn lagere positie na de afzetting weerspiegelde. Een vergelijkbaar lot trof later Gwanghaegun, die in 1623 eveneens door een staatsgreep werd afgezet.

Ook de officiële verslagen van Yeonsanguns regering kregen een andere benaming. Waar de regeringskronieken van erkende Joseon-koningen bekendstaan als sillok, werden die van Yeonsangun aangeduid als de Yeonsangun Ilgi (연산군일기), het dagboek of de kroniek van Yeonsangun. Deze verslagen maken deel uit van de omvangrijke Annalen van de Joseon-dynastie, die tegenwoordig tot het UNESCO Memory of the World-register behoren. Ze vormen een van de belangrijkste bronnen voor de politieke en maatschappelijke geschiedenis van Korea tijdens Joseon.

Dat de verslagen van Yeonsangun bewaard zijn gebleven, is bijzonder belangrijk. Zijn opvolgers wilden afstand nemen van zijn bewind, maar konden zijn regering niet uit de geschiedenis verwijderen. De officiële kronieken legden juist vast waarom zijn regering volgens de nieuwe machthebbers had gefaald. Zo bleef Yeonsangun aanwezig in de historische herinnering, al is het onder een naam die voortdurend aan zijn afzetting herinnert.

Was Yeonsangun werkelijk zo'n uitzonderlijk wrede koning?

In de Koreaanse geschiedenis wordt Yeonsangun vaak genoemd als een van de bekendste voorbeelden van een vorst die zijn macht misbruikte. Zijn naam is bijna synoniem geworden met het beeld van een tirannieke koning. Dat beeld is niet zonder historische grondslag. De politieke zuiveringen van 1498 en 1504, de executies, het onderdrukken van kritiek en de gedwongen inzet van mensen voor hofvermaak zijn goed gedocumenteerde onderdelen van zijn regering. Toch is het belangrijk om onderscheid te maken tussen historische feiten en de manier waarop latere generaties die feiten hebben geïnterpreteerd.

De officiële geschiedschrijving van Joseon werd sterk beïnvloed door confucianistische ideeën over goed bestuur. Een koning die naar zijn adviseurs luisterde, matigheid betrachtte en het welzijn van zijn onderdanen centraal stelde, gold als een voorbeeldige vorst. Een koning die kritiek onderdrukte en zijn persoonlijke wensen boven het staatsbelang plaatste, werd juist als waarschuwing voor toekomstige generaties beschreven. Yeonsangun paste vrijwel volledig in dat negatieve voorbeeld.

Daarbij kwam dat zijn opvolgers hun eigen machtspositie moesten rechtvaardigen. Een staatsgreep tegen een regerende koning was binnen het confucianistische wereldbeeld een ingrijpende gebeurtenis. Door Yeonsangun als een vorst voor te stellen die zijn koninklijke verantwoordelijkheden had verzaakt, konden de nieuwe machthebbers de afzetting presenteren als noodzakelijk voor het herstel van goed bestuur.

Dat betekent niet dat Yeonsangun onterecht werd veroordeeld. Wel laat het zien dat geschiedschrijving nooit helemaal losstaat van de politieke omstandigheden waarin zij ontstaat. Zijn geschiedenis vertelt daardoor twee verhalen tegelijk. Het eerste gaat over een koning die zijn macht gebruikte om tegenstanders uit te schakelen en zijn persoonlijke wensen af te dwingen. Het tweede gaat over een dynastie die na zijn val moest bepalen hoe zij zich hem zou herinneren. Juist die combinatie maakt Yeonsangun tot een van de interessantste figuren uit de Koreaanse geschiedenis.

Van historische waarschuwing tot hoofdpersoon in Koreaanse films

Meer dan vijf eeuwen na zijn dood is Yeonsangun nog altijd een herkenbare figuur in de Koreaanse populaire cultuur. Zijn geschiedenis keert regelmatig terug in films, televisieseries en historische romans. Dat is opmerkelijk, want zijn regering duurde relatief kort en eindigde met een afzetting die zijn reputatie blijvend beschadigde. Een belangrijke verklaring ligt in de spanning tussen zijn persoonlijke geschiedenis en zijn politieke optreden. Het verhaal van een kroonprins die zijn moeder verloor en later als koning betrokken raakte bij gewelddadige afrekeningen, biedt filmmakers veel mogelijkheden. Tegelijkertijd roept zijn regering vragen op over de verhouding tussen macht en verantwoordelijkheid, de kwetsbaarheid van mensen aan het hof en de manier waarop historische gebeurtenissen worden herinnerd.

Al in de jaren zestig verschenen Koreaanse films waarin Yeonsangun centraal stond. Regisseur Shin Sang-ok maakte onder meer Prince Yeonsan (1961) en een vervolg in 1962. Deze producties speelden een belangrijke rol in de ontwikkeling van de Koreaanse historische film, de sageuk. Onderzoek naar deze films laat zien hoe de geschiedenis van Yeonsangun werd gebruikt om thema's als familieverhoudingen, macht en de positie van vrouwen binnen een patriarchale samenleving te onderzoeken. 

Een van de bekendste latere verbeeldingen is The King and the Clown uit 2005. In deze film volgen we twee rondreizende entertainers die na een optreden waarin zij de koning bespotten, aan het hof terechtkomen. Daar ontdekken zij hoe gevaarlijk het is om afhankelijk te zijn van de gunst van een vorst. De film gebruikt Yeonsanguns hof niet alleen als decor voor een persoonlijk verhaal, maar onderzoekt ook hoe macht de relaties tussen mensen beïnvloedt. De entertainers bevinden zich onderaan de maatschappelijke hiërarchie, terwijl de koning vrijwel onbeperkte invloed op hun levens kan uitoefenen. Hun kwetsbare positie maakt zichtbaar wat het betekent om te leven in een samenleving waarin afkomst en status het dagelijks bestaan bepalen. The King and the Clown groeide uit tot een van de grote successen van de Koreaanse filmgeschiedenis. Daarmee werd Yeonsangun opnieuw bekend bij een generatie die zijn naam misschien vooral uit geschiedenisboeken kende. 

In The Treacherous uit 2015 krijgt zijn geschiedenis een andere invulling. Hier ligt de nadruk op de mensen die de koning proberen te beïnvloeden en hun eigen positie aan het hof versterken door tegemoet te komen aan zijn wensen. De film richt zich nadrukkelijk op corruptie, seksuele uitbuiting en de gevolgen van macht zonder effectieve tegenstand.

Weer een andere interpretatie verscheen in 2025 met de K-drama Bon Appétit, Your Majesty. De serie is gebaseerd op de webroman Surviving as Yeonsangun's Chef, maar vervangt de historische koning door het fictieve personage Yi Heon. De makers gebruiken elementen uit Yeonsanguns familiegeschiedenis en de politieke spanningen aan het hof, terwijl het verhaal zich ontwikkelt tot een romantische fantasie over een moderne chef die in het Joseon-tijdperk terechtkomt. 

Het verschil tussen deze producties is veelzeggend. Waar de ene film Yeonsangun gebruikt om de kwetsbaarheid van gewone mensen tegenover de koning te laten zien, benadrukt een andere de corruptie en het machtsmisbruik aan het hof. Een moderne romantische serie kan juist zijn persoonlijke geschiedenis gebruiken als achtergrond voor een volledig fictief verhaal. Dat betekent niet dat de historische Yeonsangun telkens opnieuw wordt ontdekt. Eerder laat het zien hoe verschillende generaties Koreaanse makers dezelfde geschiedenis gebruiken om andere verhalen te vertellen. Zijn leven is daarmee niet alleen een onderwerp uit het verleden, maar ook een onderdeel van de ontwikkeling van de moderne Koreaanse film- en dramacultuur.

Waarom Yeonsangun Korea blijft bezighouden

De geschiedenis van Yeonsangun is uiteindelijk meer dan het levensverhaal van een afgezette koning. Zij laat zien hoe de Joseon-dynastie probeerde een evenwicht te vinden tussen de macht van de vorst en de verantwoordelijkheid van zijn ambtenaren, en hoe kwetsbaar dat evenwicht kon zijn wanneer politieke rivaliteit, persoonlijke belangen en koninklijk gezag met elkaar botsten. Zijn regering maakt ook duidelijk dat het confucianistische ideaal van goed bestuur niet vanzelfsprekend tot een rechtvaardige samenleving leidde. De instellingen die de koning moesten adviseren en corrigeren, waren afhankelijk van mensen met eigen belangen en machtsposities. Tegelijkertijd kon een koning die deze instellingen onderdrukte, grote schade aanrichten voordat het politieke systeem in staat was in te grijpen.

Daar komt de vraag bij hoe geschiedenis wordt geschreven. Yeonsangun werd afgezet door mensen die vervolgens invloed kregen op de officiële herinnering aan zijn regering. Zijn daden zijn uitvoerig vastgelegd, maar de manier waarop zijn leven werd beoordeeld, werd mede bepaald door de politieke en morele opvattingen van zijn opvolgers. Misschien verklaart juist dat waarom zijn verhaal blijft terugkeren. Yeonsangun is zowel een historische figuur als een symbool geworden. Voor de een vertegenwoordigt hij het gevaar van onbeperkte macht, voor de ander is zijn geschiedenis ook een verhaal over een koninklijke familie waarin persoonlijke relaties en politieke belangen tragisch met elkaar verweven raakten.

Die verschillende perspectieven veranderen niets aan het leed dat tijdens zijn regering werd veroorzaakt. Ze helpen wel begrijpen waarom een koning die ruim vijf eeuwen geleden leefde, nog altijd onderwerp is van historisch onderzoek, films en K-drama's. In september 1506 verloor Yeonsangun zijn troon. Zijn opvolgers konden hem zijn koninklijke status ontnemen, maar niet zijn plaats in de geschiedenis. En terwijl zijn naam in de officiële kronieken verbonden bleef aan zijn afzetting, groeide zijn leven in de eeuwen daarna uit tot een van de bekendste verhalen uit het Joseon-tijdperk.