Waar gaat Squid Game over?

Centraal staat Seong Gi-hun, gespeeld door Lee Jung-jae. Hij woont bij zijn moeder, heeft nauwelijks geld, gokt, zit diep in de schulden en ziet hoe zijn relatie met zijn dochter steeds verder onder druk komt te staan. Wanneer een onbekende man hem een merkwaardig spelletje ddakji aanbiedt op een metrostation, lijkt het aanvankelijk vooral een mogelijkheid om snel wat geld te verdienen. Daarna volgt een uitnodiging voor iets veel groters. Gi-hun wordt samen met honderden andere deelnemers naar een onbekende locatie gebracht. De voorwaarden lijken bijna absurd eenvoudig: wie een reeks kinderspellen wint, maakt kans op 45,6 miljard won. Pas tijdens het eerste spel ontdekken de deelnemers wat verliezen werkelijk betekent.

Vanaf dat moment lijkt Squid Game een survivalserie. Toch maakt bedenker en regisseur Hwang Dong-hyuk al vroeg duidelijk dat de echte wedstrijd niet alleen binnen de afgesloten spelwereld plaatsvindt. De deelnemers zijn daar immers niet toevallig terechtgekomen. Vrijwel allemaal zijn ze financieel of maatschappelijk zo ver in het nauw gedreven dat zelfs een wedstrijd waarin ze hun leven kunnen verliezen een denkbare uitweg wordt. Hwang omschreef de serie zelf als een grote allegorie voor de hedendaagse kapitalistische samenleving. Daar ligt de werkelijke kracht van het eerste seizoen.

De belangrijkste aflevering speelt zich misschien buiten het spel af

Een van de slimste keuzes maakt Squid Game al in de tweede aflevering. Zonder veel te verklappen: de serie neemt serieus de vraag of mensen die weten wat er op het spel staat eigenlijk wel willen blijven. Daardoor verandert de betekenis van alles wat daarna gebeurt. Het zou gemakkelijk zijn geweest om de deelnemers simpelweg gevangen te houden. Dan waren zij slachtoffers van een sadistische organisatie geworden en hadden wij als kijker vooral hoeven hopen dat onze favoriete personages zouden ontsnappen. 

Squid Game kiest voor iets ongemakkelijkers. De wereld buiten het spel blijkt voor verschillende deelnemers eveneens meedogenloos. Hun schulden, familieproblemen, uitbuiting en gebrek aan perspectief verdwijnen niet zodra ze terugkeren naar het gewone leven. De arena is extreem, maar de competitie die de personages daar aantreffen is een uitvergroting van iets wat ze buiten de arena al kennen. Dat maakt de serie maatschappelijk interessanter dan de simpele omschrijving ‘mensen spelen kinderspellen en wie verliest gaat dood’ doet vermoeden.

Gi-hun is juist interessant omdat hij geen klassieke held is

Ook de keuze voor Gi-hun als hoofdpersoon helpt daarbij. Hij is geen briljante strateeg en al helemaal geen voorbeeldige vader of zoon. Hij maakt slechte keuzes, ontwijkt verantwoordelijkheid en heeft een gokprobleem. Tegelijkertijd bezit hij iets wat binnen de logica van het spel steeds kostbaarder wordt: het vermogen om andere mensen nog als mensen te blijven zien. Lee Jung-jae speelt hem met precies genoeg warmte om sympathie op te roepen zonder zijn tekortkomingen weg te poetsen.

Daar tegenover staat zijn jeugdvriend Cho Sang-woo, gespeeld door Park Hae-soo. Sang-woo lijkt aanvankelijk alles te vertegenwoordigen wat Gi-hun niet heeft bereikt. Hij studeerde aan Seoul National University en maakte carrière in de financiële wereld. Maar ook achter dat succesvolle uiterlijk gaat financiële wanhoop schuil. De tegenstelling tussen de twee wordt gedurende de serie steeds interessanter. Waar ligt de grens tussen slim spelen en anderen opofferen? En hoeveel betekenen vriendschap, loyaliteit en fatsoen nog wanneer maar één persoon de hoofdprijs kan winnen?

De deelnemers vertellen verschillende verhalen over Korea

Het sterkste eerste seizoen beperkt zich bovendien niet tot Gi-hun en Sang-woo. Kang Sae-byeok, indrukwekkend gespeeld door Jung Ho-yeon, is een Noord-Koreaanse vluchteling die haar familie probeert te herenigen. Ali Abdul, gespeeld door Anupam Tripathi, is een Pakistaanse arbeidsmigrant die door zijn werkgever niet correct wordt betaald. Oh Il-nam is een oudere man die door de andere deelnemers gemakkelijk als zwak wordt beschouwd. Daardoor vertegenwoordigen de deelnemers verschillende posities binnen en aan de randen van de Koreaanse samenleving. Korea.net wijst er eveneens op dat de serie via hun verhalen thema's als schulden, klassenverschillen, arbeidsmigratie en economische ongelijkheid zichtbaar maakt.

Dat moeten we niet lezen alsof Squid Game een sociologisch onderzoek naar Zuid-Korea is. De personages zijn bewust uitvergroot en het verhaal is fictie. Maar de problemen waarop de serie voortbouwt, zijn herkenbaar genoeg om de extreme spelwereld een maatschappelijke onderlaag te geven. En juist daarin zit een belangrijk verschil tussen Squid Game en veel minder geslaagde survivalverhalen. De deelnemers zijn niet alleen pionnen die nodig zijn om de volgende spectaculaire doodsscène mogelijk te maken. Naarmate we hen beter leren kennen, wordt ieder nieuw spel moeilijker om onverschillig te bekijken.

Kinderspellen zijn geen willekeurige gimmick

Daarbij gebruikt Hwang een briljante tegenstelling. De arena's zijn kleurrijk, de muziek kan bijna vrolijk klinken en de deelnemers spelen spellen die met jeugd en onschuld worden geassocieerd. Veel daarvan zijn daadwerkelijk gebaseerd op spellen waarmee generaties Koreanen zijn opgegroeid. Mugunghwa kkoch-i pieotsseumnida lijkt op het bij ons bekende Annemaria Koekoek. Ddakji draait om het omklappen van een gevouwen papieren tegel. Knikkeren heeft nauwelijks uitleg nodig en de titel verwijst naar ojingeo game, een fysiek Koreaans kinderspel dat vroeger op speelplaatsen en in steegjes werd gespeeld. Ook de inmiddels wereldberoemde dalgona-opdracht bouwt voort op een herkenbaar onderdeel van de Koreaanse jeugdcultuur.

Die spellen zijn meer dan een slimme visuele vondst. Als kinderen speelden de deelnemers voor niets anders dan plezier en misschien de eer om te winnen. Als volwassenen spelen ze dezelfde soort spellen voor geld en overleving. De regels zijn eenvoudig gebleven; de consequenties zijn volledig veranderd. Daarmee maakt Squid Game van nostalgie iets ongemakkelijks.

Voor internationale kijkers werkte ondertussen nog iets anders. Wat voor veel Koreanen herinneringen aan hun jeugd kon oproepen, was voor miljoenen buitenlandse kijkers nieuw. Ineens wilden mensen weten wat dalgona was, hoe ddakjiwerkte en of het squid game werkelijk bestond. Precies daar zien we het mechanisme van Hallyu terug: een zeer lokaal cultureel element wordt niet verwijderd om een internationale serie begrijpelijk te maken, maar groeit juist uit tot een onderdeel van het wereldwijde succes.

Visueel is Squid Game onmiddellijk herkenbaar

Daar komt bij dat de serie uitzonderlijk goed begrijpt hoe belangrijk beeld is. De enorme slaapzaal verandert naarmate er minder deelnemers overblijven. De pastelgekleurde trappen lijken eerder thuis te horen in een kinderprogramma dan in een gevangenis. De roze uniformen en cirkels, driehoeken en vierkanten op de maskers van de bewakers maken een ingewikkelde organisatie visueel onmiddellijk begrijpelijk. Daartegenover staan de deelnemers in identieke groene trainingspakken. Die eenvoud is een van de redenen waarom Squid Game zo gemakkelijk herkenbaar werd. Je hebt geen logo nodig om te weten naar welke serie je kijkt.

Production designer Chae Kyoung-sun en haar team wonnen voor het eerste seizoen terecht een Emmy voor production design. De serie won uiteindelijk zes Emmy's uit veertien nominaties.  Het opvallende decor is bovendien niet alleen gemaakt om goed op Instagram of Halloweenkostuums te werken. De deelnemers worden letterlijk teruggebracht tot nummers en in ruimtes geplaatst waarin een bijna kinderlijke vrolijkheid botst met wat er gebeurt. Die tegenstelling blijft veel langer hangen dan het geweld zelf.

Niet alles is even subtiel

Dat betekent niet dat Squid Game zonder zwakke plekken is. De maatschappelijke boodschap wordt soms zo duidelijk uitgesproken dat er weinig ruimte voor interpretatie overblijft. Vooral wanneer de extreem rijke toeschouwers hun intrede doen, worden de tegenstellingen tussen arm en rijk bijna karikaturaal. De Engelstalige dialogen in dat gedeelte behoren bovendien niet tot de sterkste momenten van het seizoen.

Ook de verhaallijn rond politieman Hwang Jun-ho werkt vooral goed zolang hij ons een blik achter de schermen van de organisatie geeft. Naarmate die subplot richting zijn ontknoping gaat, voelt hij meer als voorbereiding op een groter verhaal dan als een volledig bevredigende verhaallijn binnen het eerste seizoen.

En wie slecht tegen geweld kan, moet weten dat de serie zijn uitgangspunt niet voorzichtig behandelt. Squid Game is geen speelse puzzelserie met een donker randje. Mensen sterven, soms plotseling en soms juist nadat we uitgebreid de tijd hebben gekregen om ze te leren kennen. Toch is het geweld zelden het interessantste onderdeel. De afleveringen die het meeste indruk maken zijn juist die waarin de serie de deelnemers dwingt keuzes over elkaar te maken. De knikkeraflevering Gganbu is daarvan waarschijnlijk het beste voorbeeld. Niet toevallig won Lee You-mi voor haar rol als Ji-yeong een Emmy voor Outstanding Guest Actress. 

Het acteerwerk maakt het verschil

Dat de serie ondanks zijn enorme decors en bizarre uitgangspunt emotioneel overeind blijft, komt voor een groot deel door de cast. Lee Jung-jae draagt de serie, maar Jung Ho-yeon maakt van Sae-byeok met relatief weinig woorden een van de meest memorabele personages. Park Hae-soo zorgt ervoor dat Sang-woo nooit simpelweg tot slechterik wordt gereduceerd. Zijn beslissingen worden steeds moeilijker te verdedigen, maar de serie laat goed zien vanuit welke logica hij ze maakt.

Ook de bijrollen krijgen voldoende ruimte om de spelwereld menselijk te maken. Daardoor gaat de kijker gaandeweg relaties zien waar de organisatie alleen nummers wil zien. De internationale erkenning voor het acteerwerk was historisch. Lee Jung-jae won in 2022 de Emmy voor Outstanding Lead Actor in a Drama Series. Hwang Dong-hyuk won diezelfde avond Outstanding Directing for a Drama Series. De Television Academy registreert voor het eerste seizoen in totaal veertien nominaties en zes overwinningen. Voor een niet-Engelstalige Zuid-Koreaanse serie was dat een belangrijk moment. Het succes van K-drama werd daarmee niet meer alleen zichtbaar in kijkcijfers en Netflixlijsten, maar ook binnen een van de belangrijkste Amerikaanse televisieprijzen.

Waarom Squid Game zo belangrijk werd voor K-drama

En daarmee komen we bij de reden waarom Squid Game eigenlijk niet kan ontbreken op jouw kijklijst. De serie begon de internationale opmars van K-drama niet. Dat gebeurde decennia eerder. What Is Love? vond in de jaren negentig al een groot Chinees publiek, Winter Sonataspeelde een belangrijke rol bij Hallyu in Japan en Dae Jang Geum werd in grote delen van Azië en daarbuiten bekeken. Ook vóór 2021 hadden series als Descendants of the Sun en Crash Landing on You omvangrijke internationale fanbases.

Squid Game deed iets anders. Het bereikte op enorme schaal mensen die zichzelf helemaal niet als K-drama-kijker beschouwden. Netflix bracht de serie vanaf de release op 17 september 2021 rechtstreeks naar een platform dat in ongeveer 190 landen beschikbaar was.  Daardoor verdween voor een deel van het publiek zelfs het idee dat je bewust moest besluiten ‘een K-drama te gaan kijken’. Squid Game stond simpelweg tussen andere internationale Netflixseries. Dat is precies waarom we er in onze achtergrondverhalen over de geschiedenis en populariteit van K-drama regelmatig naar verwijzen. Squid Game was niet het begin van Hallyu, maar wel een moment waarop zichtbaar werd hoe ver K-drama inmiddels buiten zijn oorspronkelijke markt was gekomen.

En de volgende seizoenen?

Na het uitzonderlijke succes van het eerste seizoen veranderde ook Squid Game zelf. Het verhaal dat aanvankelijk als één seizoen verscheen, groeide uiteindelijk uit tot een serie van drie seizoenen. Het derde seizoen sloot het verhaal in 2025 af; bedenker Hwang Dong-hyuk heeft het nadrukkelijk als het laatste seizoen van deze verhaallijn gepresenteerd.  De latere seizoenen vergroten de wereld achter de spellen en geven meer aandacht aan de organisatie, de Front Man en Gi-huns poging zich tegen het systeem te verzetten. Dat levert nieuwe interessante personages en ideeën op, maar verandert ook de dynamiek. De eenvoud van seizoen één – gewone mensen die langzaam ontdekken waar ze terecht zijn gekomen – kan immers maar één keer volledig werken.

Daarom blijft het eerste seizoen voor mij het hoogtepunt. Niet omdat de vervolgen niets toevoegen, maar omdat in die eerste negen afleveringen vrijwel alles samenvalt: het eenvoudige uitgangspunt, de verrassing, de kleurrijke vormgeving, de Koreaanse kinderspellen, de maatschappelijke onderlaag en vooral een groep personages waarvan we steeds beter begrijpen waarom 45,6 miljard won voor hen belangrijk genoeg werd om onvoorstelbare risico's te nemen. Wat begint als een bizarre survivalwedstrijd wordt daardoor uiteindelijk een veel ongemakkelijkere vraag: hoe vrij is een keuze eigenlijk wanneer iemand nauwelijks nog een goed alternatief heeft? Dat is de vraag waardoor Squid Game langer meegaat dan de groene trainingspakken en roze maskers.

Verder ontdekken

Wie Squid Game alleen als wereldwijde Netflixhit bekijkt, ziet maar een deel van het verhaal. In Wat is K-drama? De geschiedenis van Koreaanse dramaseries gaan we terug naar de eerste Koreaanse televisieproducties en zien we hoe het moderne K-drama in tientallen jaren ontstond. In Waarom is K-drama zo populair? wordt vervolgens duidelijk waarom Squid Game geen plotseling succes uit het niets was. Lang voordat Gi-hun zijn groene trainingspak aantrok, hadden Koreaanse dramaseries al miljoenen kijkers buiten Zuid-Korea bereikt. Netflix gaf die ontwikkeling uiteindelijk een veel groter podium.

Juist daarom is Squid Game zo'n interessant hoofdstuk in de geschiedenis van K-drama: het is tegelijkertijd heel Koreaans en volledig internationaal. Een serie over schulden en maatschappelijke competitie gebruikte oude Koreaanse kinderspellen om een verhaal te vertellen dat kijkers over de hele wereld herkenden.